...

Chwalić? Tak, ale mądrze!

Kochasz swoje dziecko i chcesz, żeby wyrosło na szczęśliwego człowieka. Zależy Ci, by było pewne siebie, asertywne i znało swoją wartość niezależnie od opinii, jakimi będzie częstować je otoczenie. Wiesz, jak ważne są w tym wszystkim pochwały, i obdarzasz nimi swoją pociechę przy każdej możliwej okazji. Uważaj! Nie każda pochwała przynosi efekty, o jakich marzysz.

child-1058286_960_720

Pochwała to rodzaj nagrody, której najcenniejszym z punktu widzenia dziecka elementem jest uwaga dorosłego, jego zainteresowanie i akceptacja. Aby przyniosła zamierzone efekty, musi być dawkowana rozsądnie. A przesadzić można w obie strony. Jeśli będziemy wypowiadać ją w co drugim zdaniu, spowszednieje i straci swoją wychowawczą wartość. Z kolei jej brak może stać się przyczyną niskiej samooceny w dorosłym życiu.

Za co chwalić?
Najkrócej mówić: za zachowania, które nazwalibyśmy pożądanymi, a więc te, które budują charakter maluchów. Chwalmy więc nie tylko za wielkie sukcesy, ale także za drobne codzienne osiągnięcia związane np. z uczeniem się nowych umiejętności. Twoje dobre słowo kwitujące zakończoną powodzeniem próbę zawiązania sznurówki czy odstawienia talerzyka (w całości!) na miejsce doda maluchowi skrzydeł i zmotywuje go do dalszych starań.

Chwal także za wysiłki niezakończone sukcesem. Nie udało się? Trudno. Doceń jednak samą próbę wykonania zadania. W końcu to dzięki pokonywaniu własnych słabości i podejmowaniu wyzwań pociecha stanie się człowiekiem, który ma odwagę zadbać o siebie i swoje potrzeby. Naucz malucha, że warto się starać, a niepowodzenia są normalnymi przystankami na drodze do sukcesu.
Doceniaj wreszcie najdrobniejsze zachowania zdradzające zaczątki cech, które chciałabyś u swojego dziecka ukształtować. Jeśli np. zależy Ci, żeby dziecko nie wyrosło na egoistę, uwrażliwiaj je na potrzeby innych i doceniaj każdą sytuację, kiedy te potrzeby zauważy. Twoja pochwała za podzielenie się ciastkiem nauczy malucha więcej niż pogadanki o tym, że należy dzielić się z innymi.

Jak chwalić?
Znaczenie ma nie tylko to, za co chwalisz, ale także sposób, w jaki to robisz. Zdarza się, że rzucamy ad hoc pochwały sformułowane w sposób, który nie tylko nie wzmacnia w dziecku poczucia własnej wartości, ale też daje mu sprzeczne informacje, podważając tym samym zaufanie do rodzica. Jeśli więc chcesz chwalić skutecznie, staraj się pamiętać, by robić to:

done-tick konkretnie i opisowo

Co wolałabyś usłyszeć: „Dobry obiad” czy „Ależ mi ten kotlet smakuje! Ma chrupiącą skórkę, a w środku jest taki delikatny? Jak to zrobiłaś”? No właśnie. Dziecko też chciałoby wiedzieć, co właściwie dobrze zrobiło lub ładnie narysowało.

done-tick tzw. językiem „ja”

Mów o swoich odczuciach. Ogólne oceny zastąp takimi wyrażeniami, jak „Podoba mi się to, że…”, „Cieszę się, że…”, „Dziękuję Ci za…”. Dając dziecku odczuć, że jego wysiłki ułatwiają Ci życie, uczysz je przy okazji empatii i szacunku dla cudzych potrzeb.

done-tick z pełną uwagą

To jasne, że czasem maluch przychodzi pokazać Ci swój rysunek w najmniej odpowiednim momencie i najłatwiej jest wtedy rzucić przez ramię jakieś zdawkowe „ślicznie” czy „super”. Zanim to jednak zrobisz, pomyśl, że dziecko przychodzi przede wszystkim po Twoją uwagę. Daj mu ją, choćby przez pół minuty.

done-tick bez zastrzeżeń

Wszelkie „ale”, „wreszcie”, „jeszcze tylko…” i słynne „No widzisz! Jak chcesz, to potrafisz” przekreślają wartość pochwały. Wypowiadając wyrażenia tego typu, przekazujesz dziecku sprzeczną informację – dobre słowo „przyprawiasz” ironią i gorzką do przełknięcia aluzją, że maluch nie potrafi do końca sprostać Twoim oczekiwaniom

done-tick bez porównań

Porównywanie – nawet takie, w którym Twoja pociecha wypada lepiej niż inne dziecko – uczy oceniania siebie jedynie w odniesieniu do innych. A przecież spotykamy na swojej drodze różnych ludzi – także i takich, którzy okazują się bardziej utalentowani czy lepiej radzą sobie w życiu. Jeśli nie chcesz, by Twoje dziecko w przyszłości popadało z poczucia niższości w poczucie wyższości i szukało sobie towarzystwa osób, na tle których poczuje się kimś lepszym, naucz je, że jest wartością samą w sobie – kimś godnym szacunku i zauważenia, bez względu na to, jakimi ludźmi się otacza.

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

  • Dobrze:

⇒ Dziękuję, że ułożyłeś buty w rządku. Bardzo mi pomogłeś.

⇒ Byłam z Ciebie dumna, kiedy pożyczyłeś tej dziewczynce swoją łopatkę.

⇒ Podobał mi się Twój taniec na przedstawieniu. Wirowałaś jak prawdziwa księżniczka.

⇒ Podoba mi się to słoneczko na Twoim rysunku. Tak ślicznie się do mnie uśmiecha.

Źle:

⇒ Och, jak ładnie narysowałaś! Pięknie!

⇒ No, nareszcie poukładałeś te buty. Mało się o nie nie zabiłam.

⇒ Dobrze, że pożyczyłeś tej dziewczynce łopatkę, ale mogłeś sam na to wpaść, a nie czekać, aż Cię poprosi.

⇒ Bardzo ładnie zatańczyłaś. Dużo lepiej niż Kasia i Ania.

Kilka przykładów...