...

Jak sobie poradzić ze zbiegiem? (Rzecz o interpunkcji)

Może i wiesz mniej więcej, gdzie postawić przecinek. Kropka? Na końcu zdania, wiadomo! Znak zapytania? Nazwa mówi sama za siebie! Ale przyznaj – kiedy tak dwa interpunkcyjne ancymonki zbiegną się w jednym miejscu, zdarza Ci się spojrzeć baranim wzrokiem i pomyśleć „Kurczę, to który pierwszy? Nie wiem!”. To ja Ci dziś powiem. I od tej pory zbiegi znaków interpunkcyjnych nie będą dla Ciebie trudnością.

zbieg znaków interpunkcyjnych

Jak zwykle w tekstach o poprawności językowej proponuję Ci zabawę: ja zadaję zagadkę, a Ty zgadujesz. A potem dopiero sprawdzasz, czy zgadłeś dobrze, OK?

Jak zwykle też zilustrowałam tekst wypowiedziami ekspertów z Poradni Językowej PWN. Mam nadzieję, że pozwolą Ci one jeszcze lepiej zrozumieć i jeszcze lepiej zapamiętać.

Gotowy? Zaczynamy!

1. Cudzysłów + kropka

Wybierz poprawną wersję:

A. Powiem to, co mawiał w takich sytuacjach mój dziadek: „Niech się dzieje wola nieba. Z nią się zawsze zgadzać trzeba.”

B. Powiem to, co mawiał w takich sytuacjach mój dziadek: „Niech się dzieje wola nieba. Z nią się zawsze zgadzać trzeba.”.

C. Powiem to, co mawiał w takich sytuacjach mój dziadek: „Niech się dzieje wola nieba. Z nią się zawsze zgadzać trzeba”.

Właściwa odpowiedź to C. Tak obstawiałeś? Super! Nie tak? No cóż… Ale głowa do góry i skup się teraz, bo wytłumaczę Ci łopatologicznie.

Od czego jest kropka? Od tego, żeby kończyć zdanie. A gdzie się kończy zdanie? Po cudzysłowie przecież!  To dlaczego chciałeś stawiać ją gdzie indziej?

Powiem Ci więcej. Nawet gdyby cytat nie był częścią dłuższego zdania, to i tak kropka stałaby po cudzysłowie, np.

I co tu robić? „Niech się dzieje wola nieba. Z nią się zawsze zgadzać trzeba”.

Uwaga! Trochę inaczej to wygląda w przypadku cytatów zakończonych innym znakiem:

  • Gdy wypowiedź w cudzysłowie kończy się znakiem zapytania, wykrzyknikiem lub wielokropkiem, to znak ten zostaje – niezależnie od kropki na końcu. A więc np.

Zapytała: „Czy naprawdę chcesz to zrobić?”.

  • Jeśli cytat zakończony wykrzyknikiem, znakiem zapytania lub wielokropkiem jest samodzielnym zdaniem, to po cudzysłowie nie ma już nic. Nawet tej najważniejszej kropki. Np.

 „I ty, Brutusie, przeciwko mnie?” To zdanie zna każdy, kto słyszał o Juliuszu Cezarze.


zbieg znaków interpunkcyjnych

https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/zbieg-znakow-interpunkcyjnych;1844.html


2. Kropka (od skrótu) + kropka (kończąca zdanie)

Wybierz poprawną wersję:

A. Ostatnio widziałam go w 2010 r..

B. Ostatnio widziałam go w 2010 r.

Prawidłowa odpowiedź to a…. właśnie że nie A! B. Jedna kropka musi ustąpić. Która? Tym razem pewnie ta końcowa, ale jakie to ma znaczenie? Wyglądają podobnie.


zbieg znaków interpunkcyjnych

https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Zbieg-kropki-i-wielokropka;16979.html


3. Znak zapytania/wykrzyknik + wielokropek

Wybierz poprawną wersję:

A. Chcesz powiedzieć, że on już nigdy nie wróci?…

B. Chcesz powiedzieć, że on już nigdy nie wróci…?

Tu mam pewien dylemat. Powiem Ci tak: najbezpieczniej będzie pisać jak w punkcie B, bo taką wersję podaje słownik interpunkcyjny. Ale prof. M. Bańko skłonny jest dopuścić tu nieco swobody:

 

zbieg znaków interpunkcyjnych

https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/zbieg-znakow-interpunkcyjnych;6945.html


4. Nawias + kropka

Wybierz poprawną wersję:

Powiem Ci później. (Jeśli zapomnę, to mi przypomnij).

Powiem Ci później. (Jeśli zapomnę, to mi przypomnij.)

Jeśli analogicznie do zasad z punktu 1 obstawiłeś A, to masz rację. To ta sama sytuacja.

Jeśli stawiałeś na B – tym razem pudło. Wiem, że samotna kropka wydaje Ci się dziwna. Ale nie tylko Ty masz z nią problem! Na palcach jednej ręki mogę zliczyć teksty, w których widziałam prawidłowy zapis. Polacy najwyraźniej wolą stawiać znaki interpunkcyjne po angielsku:


zbieg znaków interpunkcyjnych

https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/zbieg-nawiasu-i-kropki;1766.html

 

***

Zagwozdek interpunkcyjnych jest jeszcze wiele. Jeśli chcesz je poznać, zapisz się na mój bezpłatny minikurs. Przedstawię Ci 10 z nich w formie krótkich (max. 5 zdań) porad mailowych, na minutę czytania. Co Ty na to?

8 thoughts on “Jak sobie poradzić ze zbiegiem? (Rzecz o interpunkcji)

  1. Profesor Bańko – mistrz! 😀

    Przy zbiegu wielokropka z pytajnikiem wolę dać pierwszeństwo pytajnikowi. Nie podoba mi się ta dziura, która powstaje w zestawieniu:

    Coś coś coś…?

    W każdym innym przypadku podpisuję się całą swoją klawiaturą (czyli wirtualnymi rękami i nogami) 🙂

    1. „Człowiek przed słownikiem” – filozofia prof. Bańki. Mi też się podoba :D. A nad tymi dziurami nigdy się nie zastanawiałam. Może oddają właśnie dziurę w myśleniu, jaka się robi przy mocnych emocjach? 😉

  2. Co do skrótów przed kropką jestem nauczona, żeby je zawsze rozwijać. Z cudzysłowami też się zwykle pilnuję (choć tych zasad jest tyyyle… w angielskim to zdecydowanie prostsze). Ale o nawiasach nigdy mnie nikt nie uczył. Spróbuję zapamiętać, bo zdarza mi się zamykać w nich pełne zdania. Dzięki!

    1. Asiu, pewnie, że warto rozwijać skróty przed kropką, ale nie zawsze można. Jeśli masz 400-stronicową książkę i w instrukcji wydawniczej jest przyjęty zapis skrótowy wyrażenia, które akurat w jednym miejscu musi być na końcu zdania, to co? Trzeba zostawić skrót. I warto wiedzieć, że kropki się wówczas nie dubluje.

  3. Rzeczywiście zagwozdki niesamowite. Mimo skończonych studiów nie wiedziałam dokładnie gdzie ta kropka. Piszę więc z błędami, a dzięki Tobie się o tym dowiaduję.

Dodaj komentarz