...

9 błędów interpunkcyjnych, które (prawdopodobnie) popełniasz

Pisanie to ubieranie myśli w słowa, przekonywanie, przemawianie do zmysłów i emocji. Ale pisanie to też poprawność językowa – zarówno w zakresie form, budowy zdań, stylu, jak i zapisu, czyli ortografii i interpunkcji. Choć przez wielu jest ona niedoceniana, to nic nie irytuje czytelników bardziej niż błędy językowe w tekstach (TU znajdziesz artykuł o badaniach na ten temat; nota bene napisany… z błędami!). Zainspirowana tym faktem, postanowiłam raz na jakiś czas zamieścić na blogu artykuł dotyczący właśnie poprawności językowej. Na początek 9 często spotykanych błędów interpunkcyjnych.

przecinek

Znasz byczka? Pojawia się na naszym fanpage’u co piątek (no, ostatnio był wyjątkowo we wtorek). Ten z odcinka 17 udowadnia, że przecinek to nie fanaberia, ale konieczność, bo od niego zależy niekiedy sens wypowiedzi.

Oczywiście sytuacje takie jak ta z prezentowanej kartki to skrajność. Nie zmienia to jednak faktu, że z interpunkcją warto się zaprzyjaźnić. Jeśli jej nie stosujesz lub stosujesz ją niewłaściwie, możesz ośmieszyć swój tekst lub sprawić, że będzie on niezrozumiały (a w najlepszym razie „tylko” denerwujący) dla czytelnika. Nie chcesz tego, prawda?

Zebrałam 9 byków interpunkcyjnych, które widuję na blogach i na FB. Wszystkie zilustrowałam odpowiedziami z Poradni Językowej PWN, które rozszerzają albo chociażby potwierdzają zasadę, którą omawiam. Mam nadzieję, że pomogą Ci one lepiej zrozumieć interpunkcję i poprawnie stosować ją w swoich tekstach.

Gotowy? Start!

  1. Brak przecinka przed „i”

Tak, tak, cokolwiek by Ci nie mówiła pani w szkole albo koleżanka, która pytała znajomą polonistkę. Przed „i” powinieneś postawić przecinek, jeśli:

  • „zamykasz” wtrącenie, np. Wiem, jak poprawnie stawiać przecinki, i chętnie podzielę się z Tobą swoją wiedzą. Pogrubione wyrażenie jest wtrąceniem, „dookreśleniem” słowa „wiem”;
  • wyrażenie zaczynające się od „i” jest dopowiedzeniem, np. Zredagowałam kilkadziesiąt książek, i to naprawdę poważnych;
  • jest kilka „równorzędnych „i”, np. Piszę posty na blog i oferty, i wiele innych tekstów. Uwaga! Przecinka przed kolejnym „i” nie postawimy w zdaniu Lubię kawę i herbatę i chętnie je piję. Pierwsze „i” łączy tu napoje, drugie natomiast dwa „upodobania”, nie są to więc spójniki równorzędne.

przecinek

http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/b-przecinek-przed-i-b;1143.html

2. „Myślnik”, który nie jest myślnikiem

Choć myślnikiem nazywa się zwyczajowo wszystkie krótsze i dłuższe kreseczki łączące dwa wyrazy lub dwie frazy, to prawda jest taka, że nie każda z nich rzeczywiście na to miano zasługuje. Myślnik to dłuższa kreska, na ogół otoczona spacjami (w edytorstwie rozróżniamy dodatkowo pauzę [­­—] i półpauzę [–]; ja ograniczę się do zastosowania półpauzy w charakterze myślnika).

Kiedy stosujemy myślnik?

  • Dla oznaczenia domyślnych części zdania, np. Copywriting – to coś dla Ciebie.
  • Przy wyjaśnieniach, np. Copywriting – pisanie tekstów reklamowych.
  • W dialogach, np. – Naprawdę? – zapytał. – Przecież mówiłaś coś całkiem innego.
  • By wydzielić wtrącenie (zamiast przecinków), np. Claude Hopkins – legendarny mistrz reklamy – sformułował zasady, którymi copywriterzy kierują się do dziś.
  • W wyrażeniach „od do” (bez spacji lub ze spacją; ja zdecydowanie wolę ten pierwszy sposób zapisu), np.  w latach 2006–2016 (lub: w latach 2006 – 2016); na trasie Lublin–Kraków (lub: Lublin – Kraków).
  • W wyliczeniach, np. Mogę napisać ci:

– tekst reklamowy,

– bajkę,

– post na blog,

– artykuł.

Myślnikiem nie jest natomiast krótka kreseczka. To łącznik (w edytorstwie: dywiz), przy którym nigdy, z żadnej strony, nie ma spacji. Kiedy go stosujemy?

  • W dwuczłonowych nazwiskach, nazwach miast i wyrazach „chodzących parami” (Malinowska-Nowak, a nie Malinowska – Nowak; Bielsko-Biała, a nie Bielsko –  Biała; mru-mru, a nie mru – mru).
  • Przy końcówkach gramatycznych, np. XX-wieczny, PRL-owski, na UJ-ocie (uwaga! niewłaściwy jest zapis 5-ty. Liczebników nie odmieniamy w ten sposób!)
  • W wyrażeniach różniących się tylko pierwszym członem, np. jasno- i ciemnobrązowy.
  • W wyrazach złożonych typu brązowo-zielony, północno-zachodni.
  • Przy przenoszeniu wyrazów.
  • W przedziałach liczbowych, np. Doświadczenie w pracy ze słowem zdobywałam w latach 2006-2016 (tak, tak, to też jest dopuszczalny zapis, jeśli jednak się na niego zdecydujesz, pamiętaj, że przy łączniku nie ma spacji).

Popatrzmy na przykładach:

Źle: Napiszę dla Ciebie opowiadanie, a dla niego-wiersz.

Dobrze: Napiszę dla Ciebie opowiadanie, a dla niego – wiersz.

Źle: Copywriting- czyli pisanie tekstów reklamowych -to sztuka wymagająca znajomości praw reklamy.

Dobrze: Copywriting – czyli pisanie tekstów reklamowych – to sztuka wymagająca znajomości praw reklamy.

Źle: Przeczytałam artykuł ze stron 4 -6.

Dobrze: Przeczytałam artykuł ze stron 4–6.

przecinek

http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/b-myslnik-b;4782.html

3. Przecinek przed „że”/„kiedy”/„który” itp.

Na ogół się stawia, to prawda. Ale jest coś takiego, co nazywa się cofaniem przecinka – dotyczy to m.in. wyrażeń: chyba że, jak gdyby, tym bardziej że, właśnie kiedy,  jako że, pomimo że, tylko że, właśnie gdy, zwłaszcza że, podczas gdy itp.  A zatem:

  • Źle: Marian żyje z pisania, mimo, że nie opanował podstawowych zasad poprawności językowej.
  • Źle: Marian żyje z pisania mimo, że nie opanował podstawowych zasad poprawności językowej.
  • Dobrze: Marian żyje z pisania, mimo że nie opanował podstawowych zasad poprawności językowej.

Uwaga! Są i takie sytuacje, kiedy miejsce przecinka zależy od tego, co właściwie chcesz powiedzieć (a raczej: co chcesz zaakcentować). Np.

przecinek

http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/dlatego-ze;15602.html

4. Problemy z cudzysłowem (nie z „cudzysłowiem”!)

Po pierwsze, cudzysłów to nie dwa przecinki albo dwa apostrofy. To odrębny znak interpunkcyjny. Po drugie,  polski cudzysłów – w przeciwieństwie do angielskiego – otwiera się na dole, a zamyka na górze. OK, w Internecie (np. na FB) nie zawsze mamy możliwość wpisania tego dolnego, skrypty decydują za nas. Ale jeśli piszesz tekst w edytorze z zamiarem wklejenia go na np. na swój blog (lub nawet na fanpage – przeklejone cudzysłowy zostają we właściwych miejscach) pamiętaj o tej (pozornie) drobnostce. Mała rzecz, a dobrze świadczy.

A co zrobić, kiedy mamy cudzysłów w cudzysłowie? Wtedy cytat w cytacie ujmujemy w cudzysłów ostrokątny (nie są to dwa „<”, ale odrębny znak), np.

Zapytałam go: „Jak sądzisz, czy zwykłe «Wszystkiego najlepszego» to odpowiednie życzenia na tę okazję?”.

przecinek

http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Jeszcze-o-zbiegach;10809.html

5. Kropka przed cudzysłowem

Baaardzo, bardzo często widzę coś takiego: „Słowa są jak promienie X. Jeśli używać ich właściwie, przenikną wszystko.” Źle! Kropka powinna stać na końcu, po cudzysłowie (to samo dotyczy nawiasu i odwołania do przypisu).

przecinek

http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/b-kropka-po-cudzyslowie-b;11581.html

6. Pytania, które nie są pytaniami

Nie wszystko, co się świeci, jest złotem, i nie każde zdanie z „czy”, „który” albo „gdzie” jest pytaniem. O ile więc w zdaniu Czego nie rozumiesz? znak zapytania będzie na miejscu, o tyle już w Zapytam, czego nie rozumiesz – nie. To ostatnie zdanie NIE jest pytaniem.

przecinek

http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/zdania-pytajne;8497.html

7. Przecinek przed itp., itd.

Nie stawia się. Jeśli masz inny zwyczaj, walcz z nim.

przecinek

http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/itp-itd;7774.html

8. Przecinek przed „czy”

„Czy” to jeden z tych wyrazów, których znaczenie różnicuje interpunkcję. Jeśli więc „czy” wprowadza zdanie podrzędne, to przecinek jest potrzebny (np. Powiedz mi, czy rozumiesz, o czym mówię). Czasami jednak „czy” pełni inną funkcję. Niczego nie wprowadza, ale daje wybór. I wtedy jest bez przecinka. Np. Lubię czasem coś poczytać – sięgnąć po dobrą książkę czy wartościowy artykuł.

czy

http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/czy-czy;10909.html

9. Spacja przed znakiem interpunkcyjnym

O ile PO większości znaków interpunkcyjnych spacja powinna się znaleźć, o tyle nie ma ona prawa się pojawić PRZED tymi znakami. Sam zobacz, jak to wygląda:

Jeżeli przed każdym przecinkiem stawiasz spację , tekst będzie wyglądał nieestetycznie . Co więcej , jeśli zdanie przejdzie do następnej linijki ( a przyznasz , że zdarza się to dość często ) , może się zdarzyć tak , że samotny przecinek będzie sobie wisiał na początku wiersza i straszył czytelników .

spacja

http://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/b-spacja-a-nawias-b;10526.html

Odnajdujesz się w którymś punkcie? A może przychodzą Ci do głowy jeszcze inne błędy interpunkcyjne, które warto tępić? Daj znać w komentarzu. Kto wie, może zrobimy z nich byczka. 😛

***

Chcesz wreszcie zrozumieć interpunkcję? Może zainteresuje Cię kurs, dzięki któremu oswoisz przecinki i zaprzyjaźnisz się z nimi. Najbliższa edycja: 4-15 XII 2017 r. Zapraszamy.

15 thoughts on “9 błędów interpunkcyjnych, które (prawdopodobnie) popełniasz

  1. Ewuniu, tyle przypominajek w jednym poście. Dziękuję jak zwykle 🙂 Ja ubolewam nad swoim słowotwórstwem, nie potrafię bez niego sklecić zdania 😉

    1. Ola, spokojnie 🙂 Nie ubolewaj, tylko zaglądaj do nas, a jak będziesz miała pytanie, to zadawaj. Jest dobrze, a będzie jeszcze lepiej 🙂

  2. Przypominam na tych zasadach co tydzień na Facebooku (o niestawianiu spacji przed znakami interpunkcyjnymi nawet w podobnej formie – też przykład wydał mi się najbardziej sugestywny :)). I będę przypominać dalej, bo warto. Wbrew pozorom to wcale nie jest takie trudne do zapamiętania 🙂

    1. Pewnie, że nie jest trudne. A Twoją pracę, Ewa, widzę, podziwiam i uważam, że łączy mądry przekaz z elegancką formą. Lubię zaglądać 🙂

  3. Wszystkie te błędy oczywiście są popularne, ale jeśli ktoś dużo czyta i dużo pisze, to wydaje mi się, że nie ma z nimi żadnego problemu 🙂

    1. Oj, to ja chyba mam szczęście to czytania tekstów (np. blogów i wypowiedzi na FB) osób, które mało czytają i piszą 🙁

  4. O proszę, ile ciekawostek! Myślałam, że jestem całkiem niezła w interpunkcji, a jednak… Dużo przede mną! Bardzo lubię czytać takie artykuły, zostaję z Wami na dłużej 🙂

Dodaj komentarz

error: Oj, nieładnie. Jeśli potrzebujesz moich tekstów, napisz do mnie i powiedz, do czego chcesz ich użyć.